Dlaczego oko na polu przegrywa
z wagą?
Potężna, dobrze zaziarniona kolba to bardzo dobry sygnał potencjału plonowania. Duża kolba może pomieścić dużą liczbę ziaren, a jeśli ziarno jest jednocześnie dobrze wykształcone i ciężkie – ma z czego powstać wysoki wynik.
O plonie z hektara decyduje jednak nie jedna wybrana kolba, ale liczba produktywnych kolb w całym łanie,
ich zaziarnienie oraz masa ziarna.
Dlatego kolbę warto nie tylko obejrzeć, ale również przełamać. Dwie podobnej wielkości kolby mogą kryć zupełnie inny potencjał plonowania — różnić się grubością osadki, głębokością ziarniaków, liczbą ziaren i ich MTZ.
A dopiero kombajn i waga pokazują, czy to, co dobrze wyglądało przed zbiorem, rzeczywiście zrobiło wynik.
Z czego naprawdę składa się plon kukurydzy na ziarno?
Dwie odmiany, podobna średnica kolby – co pokazuje przekrój?
Dwie kolby mogą wyglądać podobnie, ale po przełamaniu pokazać zupełnie inną strukturę. W jednej większą część średnicy zajmuje osadka i ziarno jest płytsze, w drugiej osadka jest mniejsza, a ziarniaki głębsze. Dlatego sama średnica kolby nie mówi jeszcze, ile ziarna rzeczywiście na niej jest.
Przekrój kolby pokazuje coś, czego nie widać z zewnątrz: relację między średnicą osadki
a głębokością ziarniaków. Dlatego przy ocenie odmiany warto nie tylko oglądać kolbę,
ale również ją przełamać.
W portfolio FARMSAAT jest wiele odmian wyróżniających się dużymi, dobrze zaziarnionymi kolbami
– m.in. FARMUELLER, FARMODENA, FARMEDOC, FARMURPHY czy FARMORITZ. W selekcji odmian liczy się jednak
nie jedna cecha, lecz połączenie komponentów budujących potencjał plonowania: wielkości i zaziarnienia kolby, udziału ziarna, jego masy oraz zdolności roślin do utrzymania tych cech w całym łanie.
Właśnie takim kierunkiem podążamy w FARMSAAT, rozwijając portfolio odmian łączących te cechy
i budujących wysoki, stabilny potencjał plonowania.
Drobne ziarno czy wysoki MTZ? Wyścig komponentów plonu
Plon buduje zarówno liczba ziaren, jak i ich masa. Odmiana może osiągnąć dobry wynik dużą liczbą nieco lżejszych ziaren albo mniejszą liczbą ziaren o wyższej masie. Dlatego żadnego z tych parametrów nie warto analizować osobno –
liczy się ich kombinacja.
MTZ, czyli Masa Tysiąca Ziaren, pokazuje, ile rzeczywiście waży ziarno. Może mocno pracować na wynik, szczególnie wtedy, gdy odmiana utrzymuje jednocześnie odpowiednią liczbę ziaren i produktywnych kolb. Samo wysokie MTZ
nie gwarantuje jednak wysokiego plonu.
Wielkość ziarniaka można ocenić wzrokowo, ale MTZ trzeba zmierzyć. Samo zdjęcie ziarna nie pozwala określić
jego masy.
W doświadczeniu w Dusocinie MTZ nie było oznaczane, dlatego przy poszczególnych odmianach nie podajemy wartości katalogowych.
Dlaczego wysoka roślina nie gwarantuje rekordowego plonu?
Wysokość rośliny robi wrażenie, ale sama w sobie nie jest miarą plonu ziarna. W odmianie ziarnowej ważniejsze są liczba produktywnych kolb, ich zaziarnienie, masa ziarna oraz odporność roślin na wyleganie. Dlatego wysokiego łanu nie należy automatycznie oceniać jako bardziej plennego.
Jak dobrze ocenić kukurydzę przed zbiorem?
Pułapka efektu brzegowego – dlaczego brzeg pola może oszukiwać?
Kolby z zewnętrznych rzędów nie zawsze są reprezentatywne dla całej plantacji. Przy otwartej przestrzeni mogą korzystać
z większej ilości światła i mniejszej konkurencji, dlatego często są większe. Ale przy lesie lub wysokich drzewach efekt może być odwrotny – zacienienie i konkurencja o wodę mogą wyraźnie ograniczać wzrost roślin.
Dlatego przy ocenie odmiany nie opieraj się na brzegu pola – ani na najlepszych, ani na najsłabszych roślinach.
Wejdź w głąb łanu i pobierz próbę z kilku reprezentatywnych miejsc.
Wyrównanie łanu kontra pojedynczy rekordzista
Plonu z hektara nie robi jedna spektakularna kolba. Robią go tysiące roślin, dlatego ważniejsza jest powtarzalność: ile roślin wykształciło produktywną kolbę i jak wyrównane jest ich zaziarnienie. Stabilny łan może na wadze pokonać odmianę z kilkoma efektownymi rekordzistami.
Nie oceniaj tylko wielkości kolby – sprawdź, z czego odmiana buduje wynik
Nie pytaj więc tylko: która kolba jest największa? Zapytaj: ile roślin rzeczywiście wykształciło kolbę, ile takich kolb mam
na hektarze, jak są zaziarnione i ile waży ich ziarno. Dopiero z tych elementów powstaje wynik.
Wygląd kontra wynik – co pokazała waga?
Teorię najlepiej sprawdzić na konkretnym polu. Dlatego porównaliśmy odmiany rosnące obok siebie, przy tej samej technologii uprawy i w tych samych warunkach stanowiskowych. Przed zbiorem fotografowaliśmy kolby, ich przekroje
i ziarno, a następnie zestawiliśmy to, co było widać, z rzeczywistym wynikiem na wadze.
Uprawki: mulczowanie resztek po zbiorze przedplonu, gruber jesienią na ok. 20 cm oraz gruber wiosną na ok. 20 cm.
Nawożenie doglebowe: 120 kg/ha fosforanu amonu, 120 kg/ha soli potasowej oraz 400 kg/ha nawozu azotowego zastosowanego pod uprawę wiosenną.
Nawożenie dolistne: 2 kg/ha wieloskładnikowego nawozu mikroelementowego zawierającego B, Cu, Fe, Mn, Mo i Zn,
10 kg/ha siarczanu magnezu oraz 1 kg/ha nawozu borowego.
Odchwaszczanie: zabieg w fazie 3 liści; zastosowano mezotrion, terbutylazynę i nikosulfuron.
Cztery odmiany, cztery różne historie
Już sama kolejność pokazuje, dlaczego mokrego tonażu nie można analizować w oderwaniu od wilgotności. FARMTRON zebrał więcej mokrego ziarna niż FARMUELLER i FARMZARGUNO, ale po przeliczeniu wszystkich wyników do 14% wilgotności znalazł się za nimi.
FARM CIPOLINO – wygląd znalazł potwierdzenie na wadze
FARM CIPOLINO przed zbiorem zwracał uwagę długą, dobrze zaziarnioną kolbą. Przekrój pozwalał zobaczyć nie tylko jej średnicę, ale również głębokość ziarniaków i udział osadki. W tym przypadku mocny obraz przed zbiorem znalazł potwierdzenie na wadze: 20,75 t/ha mokrego ziarna i 15,25 t/ha po przeliczeniu do 14% wilgotności. Był to najwyższy wynik spośród porównywanych czterech odmian.
20,75 t/ha mokro → 36,8% → 15,25 t/ha przy 14%
OCENA: TO, CO BYŁO WIDAĆ PRZED ZBIOREM, POTWIERDZIŁA WAGA
FARMTRON – wysoki plon mokry nie powiedział wszystkiego
FARMTRON również prezentował długą, dobrze zaziarnioną kolbę i potwierdził swój potencjał wysokim wynikiem na wadze – 20,56 t/ha mokrego ziarna. Jednocześnie miał najwyższą wilgotność w tej czwórce: 39,9%. Po sprowadzeniu wyniku
do 14% wilgotności plon wyniósł 14,37 t/ha. To przykład, dlaczego nawet bardzo wysoki tonaż z pola nie daje jeszcze pełnej odpowiedzi na pytanie o końcowy wynik.
20,56 t/ha mokro → 39,9% → 14,37 t/ha przy 14%
OCENA: WYGLĄD POKAZAŁ WYSOKI POTENCJAŁ, ALE MOKRY PLON NIE POKAZAŁ CAŁEGO OBRAZU.
FARMUELLER – podobny mokry tonaż, lepszy wynik po przeliczeniu
FARMUELLER zebrał 20,34 t/ha mokrego ziarna – zaledwie 0,22 t/ha mniej niż FARMTRON. Różnica w wilgotności była jednak wyraźna: 36,1% wobec 39,9%. Po przeliczeniu do 14% FARMUELLER osiągnął 15,11 t/ha,
czyli o 0,74 t/ha więcej. Dwie odmiany o niemal identycznym mokrym tonażu dały więc wyraźnie różny wynik
po sprowadzeniu ich do wspólnej wilgotności.
20,34 t/ha mokro → 36,1% → 15,11 t/ha przy 14%
OCENA: DOPIERO WILGOTNOŚĆ POKAZAŁA RÓŻNICĘ MIĘDZY PODOBNYMI WYNIKAMI NA MOKRO.
FARM ZARGUNO – mniej ton na mokro, lepsza pozycja po przeliczeniu
FARM ZARGUNO pokazuje jeszcze inną pułapkę oceny wzrokowej. Kolba jest długa i smuklejsza niż u części pozostałych odmian, ale równomiernie zaziarniona. Na mokro odmiana osiągnęła 19,68 t/ha – mniej niż FARMTRON – natomiast przy wilgotności zbioru 35,1% po przeliczeniu uzyskała 14,85 t/ha i wyprzedziła FARMTRONA.
19,68 t/ha mokro → 35,1% → 14,85 t/ha przy 14%
OCENA: MNIEJ TON NA MOKRO NIE OZNACZAŁO SŁABSZEGO WYNIKU PRZY 14%.
Plon z pola a wynik na wadze – co naprawdę się opłaca?
Przelicznik na 14% wilgotności – dlaczego pełna przyczepa nie mówi wszystkiego.
Wyniki z Dusocina dobrze pokazują, dlaczego do porównania odmian potrzebujemy wspólnego mianownika. FARMTRON zebrał 20,56 t/ha przy 39,9% wilgotności, a FARMUELLER 20,34 t/ha przy 36,1%. Po przeliczeniu do 14% kolejność
się odwróciła: odpowiednio 14,37 i 15,11 t/ha.
Dlatego dwóch odmian nie można rzetelnie porównywać wyłącznie po mokrym tonażu.
plon przy 14% = plon mokry × (100 – wilgotność podczas zbioru) / 86
Przykład: 12 t/ha przy 30% wilgotności to po przeliczeniu około 9,76 t/ha przy 14%.
Jest to matematyczne przeliczenie masy ziarna do wilgotności 14%. Nie uwzględnia dodatkowych strat technologicznych,
które mogą powstawać podczas suszenia, transportu i obrotu ziarnem.
Liczba 86 w mianowniku wynika z tego, że ziarno o wilgotności 14% zawiera 86% suchej masy.
Koszty suszenia a wynik ekonomiczny
Wilgotność ma również wymiar ekonomiczny. Odmiana może dać więcej ton mokrego ziarna, ale przy wyższej wilgotności wymaga usunięcia większej ilości wody. Dlatego w ocenie odmiany warto zestawić nie tylko plon przy 14%, lecz również wilgotność ziarna podczas zbioru i związane z nią koszty suszenia.
Polowy arkusz oceny – co sprawdzić przed zbiorem?
Jeśli chcesz podobnie ocenić odmiany we własnym gospodarstwie, dla każdej z nich zbierz ten sam zestaw informacji:
1. łan i cała roślina,
2. kilka reprezentatywnych kolb z głębi plantacji,
3. przekrój kolby i wygląd osadki,
4. liczbę ziaren,
5. MTZ,
6. wilgotność ziarna podczas zbioru,
7. plon mokry,
8. plon przeliczony do 14%.
Dopiero taki zestaw pozwala sprawdzić, czy to, co przed zbiorem wyglądało najlepiej, rzeczywiście potwierdziło
swój potencjał na wadze.
FAQ – Najczęstsze pytania o odmiany kukurydzy na ziarno
Czy grubsza kolba kukurydzy zawsze oznacza wyższy plon ziarna?
Duża, dobrze zaziarniona kolba jest dobrym sygnałem potencjału plonowania, ale sama jej średnica nie daje pełnej informacji. Dlatego warto sprawdzić także przekrój kolby, udział ziarna i głębokość ziarniaków.
Co jest ważniejsze: wysoka Masa Tysiąca Ziaren (MTZ) czy liczba ziaren w kolbie?
Jedno bez drugiego nie daje pełnej odpowiedzi. Plon jest efektem liczby ziaren na jednostce powierzchni i ich masy,
dlatego różne odmiany mogą dochodzić do podobnego wyniku różnymi drogami.
Jak przeliczyć mokry plon z pola na plon przy 14% wilgotności?
plon przy 14% = plon mokry × (100 – wilgotność podczas zbioru) / 86
Jeżeli więc kukurydza dała 12 t/ha przy 30% wilgotności, po przeliczeniu otrzymujemy około 9,76 t/ha przy 14%.
To matematyczne przeliczenie pozwala porównywać odmiany przy wspólnym poziomie wilgotności. Nie uwzględnia jednak dodatkowych strat technologicznych ani kosztów suszenia.
